Zorg wijst de weg bij innovatie in de publieke sector
maandag, 01 februari 2010
Column Gerard Jansen
De komende decennia dreigt in de hele maatschappij tekorten te ontstaan op de arbeidsmarkt als gevolg van de vergrijzing en de daarmee samenhangende krimp van de beroepsbevolking. Deze tekorten zullen in de (grote) publieke sectoren het sterkst worden gevoeld: minder artsen en verpleegkundigen, minder onderwijzers en docenten, minder politieagenten en dat soort vitale functies. Zo dreigt in de zorg een tekort aan zorgwerkers te ontstaan van 450.000 in 2025. Dat is 40% van het huidige aantal medewerkers in de zorg. De sense of urgency is dus groot in de zorg en men is er dan ook op uit om de arbeidsproductiviteit in deze sector te verbeteren door de zorg te innoveren. Anders organiseren en slimmer werken. De inzet van ICT is daarbij onontbeerlijk. Toch wordt dat nog onvoldoende beseft. Zo constateert het NOiV in een recent rapport een gebrek aan strategie op dit punt:
“Momenteel wordt ontwikkeling en innovatie van ICT in de zorg, waaronder het realiseren van interoperabiliteit en adoptie van open standaarden, door de bestuurders van zorgorganisaties slechts zeer beperkt onderkend als onderdeel van de strategische koers van de organisatie. De meest genoemde aanleidingen om te investeren in ICT zijn wettelijke maatregelen, financiële prikkels (in de vorm van subsidies) en externe profilering van de eigen organisatie”.
Toch, als je de ontwikkelingen in de zorg vergelijkt met sectoren als onderwijs en openbare orde/veiligheid dan steekt de zorg daar gunstig bij af. Toen Henriëtte Maassen van den Brink in het kader van de discussie over deOnderwijsagenda het gebrek aan productiviteit in het onderwijs aan de orde stelde, viel ongeveer heel onderwijsland over haar heen. Kennelijk staat in deze sector het water nog niet tot aan de lippen.
Gemakkelijk is het niet om te innoveren (met ICT). Men heeft in de zorg al een lange weg afgelegd en nog is het vallen en opstaan en gaan de veranderingen langzaam. Ga er maar eens aanstaan in zo’n ingewikkeld krachtenveld, waarbij je bovendien geconfronteerd wordt met dwingende publieke randvoorwaarden als kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid. En toch zal het moeten vanwege de geschetste maatschappelijke ontwikkelingen. Men realiseert zich dat in toenemende mate in de zorgsector.
Maar ook de andere publieke sectoren dienen er aan te geloven. Het begint bij bewustwording. Op dat punt dient er nog het nodige zendingswerk verricht te worden. Maar vervolgens zijn er stimulansen (prikkels) en faciliteiten nodig om daadwerkelijk tot innovaties te komen. Daarbij moeten van tijd tot tijd hulptroepen worden ingeschakeld. Almere Kennisstad is op het lokale en subregionale vlak zo’n helper. Maak er gebruik van. We zijn er voor.