Almere Kennisstad op studiereis naar Microsoft Executive Briefing Center (EBC)

woensdag, 28 april 2010

De studiereis naar het Microsoft EBC bestond uit vier dagen van schoolbezoeken, het volgen van intensieve presentaties over Microsofts visie op de toekomst, haar visie op het toekomstig onderwijs en haar rol daarin, een bezoek aan het Microsoft Envisioning Lab en de MS Home Tour. Het reisgezelschap bestond uit bestuurders en ICT’ers, afkomstig van verschillende onderwijsorganisaties. Vanuit het voortgezet onderwijs waren aanwezig: Guido de Bres (Gereformeerde scholengemeenschap uit Amersfoort en Arnhem), OZHW (Onderwijsgroep Zuid-Hollandse Waarden) en SOVON (Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Noord-Holland-Noord). Vanuit het primair onderwijs en speciaal onderwijs waren aanwezig: Stichting Digidact (Regionaal Samenwerkingsverband voor Onderwijs en ICT in 's-Hertogenbosch e.o.), de Almeerse Scholen Groep, Kentalis (landelijke organisatie voor diagnostiek, zorg en onderwijs voor kinderen, jongeren en volwassenen die moeite hebben met horen en communiceren), KBS De Droomspiegel, Stichting PCNU (deze stichting geeft mede invulling aan de ICT-intervisie en scholingsactiviteiten binnen de stichting Oecumenisch Samenwerkingsverband Almere (OSA)), Heliomare (zorg en onderwijs voor mensen met een beperking) en PCBO Leeuwarden (vereniging voor Protestants Christelijk Basisonderwijs Leeuwarden). De reis werd georganiseerd door Microsoft Nederland, Wortell en APS-IT Diensten.

Eerste dag
De eerste dag bestond uit een bezoek aan Finn Hill Junior High. Hier werden we ontvangen door een lid van het bestuur van het Lake Washington School District (LWSD), het schooldistrict waar het Microsoft EBC in ligt. Het LWSD bedient 24.000 leerlingen in 52 publieke scholen (31 elementary schools, 13 junior high schools, 8 high schools). Het bestuur in dit district houdt zich vooral bezig met het financieel beleid, personeelsbeleid en ICT beleid. We kregen uitleg over de visie van het schooldistrict op het gebruik van ICT in het onderwijs, waarbij vooral werd ingegaan op het speciale karakter van dit district: namelijk dat 20% van de ouders bij Microsoft werkzaam is. Ouders verwachten dan ook dat de scholen gebruik maken van moderne technologie. De visie van het LWSD is dat “technology should help you make teaching better, faster and more efficient.” Ook wordt ICT veel ingezet voor de communicatie met ouders. De scholen in het district hebben momenteel een 4:1 ratio van aantal leerlingen per computer, maar willen graag naar één computer per kind. Veel lokalen hebben bovendien een digibord en op enkele scholen dragen de leerkrachten zogenaamde voice amplification devices, zodat ze hun stem niet hoeven verheffen. Sinds kort is het beleid van het LWSD bovendien dat elk nieuw programma of nieuw onderdeel van het curriculum een digitale component moet hebben.

Met betrekking tot financiering van ICT is er in de V.S. middels zogenaamde levy’s de mogelijkheid om belastingbetalers projectvoorstellen te doen waar zij voor kunnen stemmen. Als het ingediende projectvoorstel democratisch wordt gekozen gaan de belastingen omhoog en komt het verhoogde deel als subsidie bij de indiener van het voorstel terecht. Zij kunnen dan hun project uitvoeren. In het LWSD is op deze manier veel geld verkregen voor het aankopen en implementeren van moderne technologie. Momenteel loopt er weer een levy om het bestaande netbook-project op één van de elementary schools (Carl Sandburg Elementary) uit te breiden.

Ondanks deze financieringsmogelijkheid die we in Nederland niet kennen zijn de verschillen met Nederlandse scholen niet groot. De voice amplification devices zijn een mooie gadget, maar over het algemeen is het gebruik van moderne technologie in het onderwijs in één van de rijkere schooldistricten van de V.S. (waarvan veel inwoners werkzaam zijn bij Microsoft) vergelijkbaar met veel scholen in Nederland. De grootste focus ligt ook daar op de training van leerkrachten in het omgaan met moderne technologie en het gebruik maken van de mogelijkheden van technologie in de lessen. Hier gaat de meeste aandacht naar uit.

Na de presentatie op Finn Hill Junior High konden we kiezen tussen een referentiebezoek aan Finn Hill zelf of het nabijgelegen Carl Sandburg Elementary. Ik heb gekozen voor een bezoek aan de elementary school. Op deze school wordt sinds twee jaar vanaf groep vier gewerkt met netbooks. Er was helaas weinig gelegenheid tot het vragen op welke manier de netbooks worden ingezet, of er bijvoorbeeld gebruik wordt gemaakt van educatieve software. In de lessen die we hebben bezichtigd, waren de kinderen bezig met het opmeten van allerlei dingen (les in het imperiale systeem: mile, feet, yard, inch) en het schrijven van een eigen verhaal, geïnspireerd door een verhaal dat ze hadden gelezen. De programma’s die de kinderen gebruikten waren MS Word, Powerpoint en OneNote. Ik was onder de indruk van de jonge auteurs. De verhalen zaten over het algemeen goed in elkaar en de concentratie van de kinderen was prachtig om te zien. We durfden de kinderen haast niet te storen. Na het bezoek aan Carl Sandburg Elementary hadden we de middag vrij.

Tweede dag
De tweede dag begon ’s ochtends om 07.30 uur met een ontbijt in het Microsoft EBC. Nadat iedereen zich in ‘onze’ zaal had geïnstalleerd met laptop, koffie en verse croissant hebben we eerst kort herhaald waarom we daar zaten en wat ieder uit deze reis wil halen. Eduard Beck van Microsoft Nederland vroeg ons om bij elke presentatie op te schrijven wat ons opviel. Dit hielp ons om met focus de twee lange dagen in te gaan die voor ons lagen en gaf ons overzicht in de golf aan informatie die over ons werd uitgestort. De kick-off van de presentaties werd gedaan door Greg Butler, Education Strategy Director. Greg begon met een Microsoft video over Productivity Future Vision. Deze video geeft een blik in de toekomst waarin wordt gedemonstreerd hoe we dan content maken en delen; samenwerken in (wereldomspannende) teams, organisaties en netwerken; en hoe we context-relevante inzichten krijgen (passend bij onze voorkeur), waarmee we effectief kunnen inspelen op de situatie die voorhanden is. Hij gaf vervolgens een groot aantal voorbeelden uit het onderwijs (met name uit Australië) waarbij dergelijke technieken in de praktijk gebruikt worden. Ook liet hij cijfers zien van onderzoeken over formeel en informeel leren. Het blijft schokkend om te zien hoe weinig onderwijs feitelijk bijdraagt aan het totaal van wat kinderen leren (het formele leren). Ten slotte vertelde hij ons over het UNESCO Competency Framework for Teachers (CFT), waarmee de 21st century skills van leerkrachten gemeten kunnen worden.

De presentatie van Greg werd gevolgd door een presentatie van Jeffrey Daniels (Education Industry Manager) over Learning Analytics. Dit was een zeer inspirerend verhaal, waar in noodtempo doorheen werd gevlogen. Learning Analytics gaat over het toepassen van Business Intelligence in het onderwijs, waardoor leerkrachten, bestuurders, leerlingen en ouders in staat worden gesteld om op basis van gefundeerde data beslissingen te nemen over het leerproces of secundaire processen daar omheen. Procesautomatisering is hierbij heel belangrijk, evenals regelmatige evaluaties en de automatische analyse daarvan. Door dit goed in te richten krijgt een onderwijsorganisatie objectief inzicht in haar eigen functioneren, kan zij hier op handelen en kan zij haar eigen prestaties, gefundeerd door inzichtelijke feiten, ook uitdragen naar buiten. Een mooi voorbeeld van een school die dit in de praktijk brengt in Monkseaton High School in Whitley Bay, Groot-Brittannië. Ten slotte gaf Jeffrey een zeer waardevol voorbeeld van een school in Zweden die door visualisatie van het leerproces een flexibilisering heeft kunnen maken voor zijn leerlingen, waardoor ‘personalized learning’ mogelijk gemaakt wordt. De naam van deze school moet ik nog achterhalen.

Na deze zeer intensieve verhalen was er even tijd voor ontspanning en lunch, gevolgd door de MS Home Tour: een wandelingetje door keurige, doch ongewone woning, midden in het EBC. Helaas was het maken van foto’s niet toegestaan, maar een sneak peek vind je hier. Het idee van het MS Home is om gasten te laten ervaren hoe - in de visie van Microsoft - onze woningen er over vijf tot tien jaar uit zouden kunnen zien. Een woning waarbij alle data in ‘the cloud’ aan elkaar gekoppeld wordt en waar elk oppervlak een touchscreen kan zijn. Het geheel leidt tot optimaal gemak van de bewoner, die geen boodschappen meer hoeft te doen, want de koelkast ‘weet’ dat de melk op is; die niet zelf de planten meer hoeft water te geven, want het vochtgehalte wordt per plant gemeten en de plant wordt bewaterd als het niveau te laag is; enzovoorts. Een wandeling door dit huis zet aan tot denken over hoe het thuis- en werkleven er over tien jaar uit ziet, en hoe scholen zich daar aan zouden moeten aanpassen. Welke vaardigheden passen bij dat leven en welke kennis is er nodig om hierin vol te participeren?

Aansluitend aan de Home Tour kregen we een rondleiding door het Envisioning Lab waar allerlei prototypes stonden opgesteld van nieuwe technologieën. Zo stond er een bureau met drie schermen, waarbij alle oppervlakten touchscreen waren en waar verschillende deelprojecten als ‘hub’ werden weergegeven. Dit maakt het verdelen van het werk als gebruiker veel intuïtiever dan bijvoorbeeld een mappenstructuur. Per ‘hub’ werden de bijbehorende bestanden gesorteerd en stonden verschillende soorten samenwerkingstools gereed. Vanuit deze werkplek zag ik mezelf al bezig met tele-conferencing, online collaboration en real time group document editing. Ook was er een opstelling van Project Natal, een uitbreiding op de Xbox waarbij het menselijk lichaam de controller is. De nadruk op alle toepassingen in het Lab lag op sensitief, intuïtief en organisch. Het menselijk lichaam wordt het uitgangspunt voor input (touch en voice) en output is zoveel mogelijk visueel en auditief.

Deze twee rondleidingen openden onze ogen voor een toekomst die niet eens zo heel erg ver weg ligt. Veel tijd om hierover door te denken hadden we echter niet, want in ‘onze’ zaal stonden Raj Mukherjee (Senior Product Manager) en Don Turriaga (Enterprise Technology Strategist) al klaar voor hun presentatie over Online Services with Live@edu & BPOS. Deze presentatie gaf een groot aantal voorbeelden en ideeën hoe huidige Microsoft producten kunnen bijdragen aan het faciliteren van informeel leren, leerlingnetwerken en de school als overkoepelende organisatie.

De laatste presentatie van de dag werd verzorgd door Jerry Smith (Enterpise Technology Strategist). Een man met een zeer luide stem die stevig rondliep door de zaal en iedereen dus weer even kwam wakker schudden. Jerry vertelde meer over het belang van informeel leren en de daaraan verbonden noodzaak om allerlei middelen van communicatie te bundelen: Unified Communications. Hij bleef benadrukken dat hij, en zijn generatie, dinosaurussen zijn in deze tijd en dat de jongere generatie bijna alles communiceert over het Internet. Jongeren participeren in allerlei sociale netwerken en halen hun informatie daar ook vandaan. Ze zijn snel en gericht bezig op Internet en willen daarin gefaciliteerd worden. Het generatieverschil dat Jerry zo vaak benadrukte zette aan tot nadenken over het gemak van adaptatie tussen de huidige bestuurders en leerlingen die zij bedienen. Wie heeft er hier de meeste kennis en ervaring met ICT?

Na deze stevige presentatie was er nog heel even tijd om te reflecteren op de dag. Een aantal mensen vertelde hoe ze de dag hadden ervaren en wat hen het meest was opgevallen. Helaas was het toen al laat en hebben we ervoor gekozen om de uitgebreide evaluatie te verplaatsen naar de derde dag. We konden immers niet te laat komen voor de baseball wedstrijd die avond!

Derde dag
De derde dag begon om 08.00 uur ‘s ochtends wederom met een uitgebreid ontbijt in het EBC. De eerste presentatie van die dag werd verzorgd door Larry Nelson, Worldwide Managing Director K12, en ging over Personalized Learning. In zijn presentatie gaf hij voorbeelden van sharing documents, shared resource computing en zelfs sharing applications of desktops. Ook liet hij een aantal hele mooie voorbeelden zien van hoe lessen levendig kunnen worden gemaakt, waarbij allerlei soorten leerstijlen bediend worden, zoals WorldWide Telescope.

Na Larry’s presentatie heb ik ervoor gekozen wederom een presentatie van Jerry Smith bij te wonen over Office2010 in het onderwijs. In Office2010 zijn ‘integratie van communicatiemiddelen’ en ‘samenwerken’ de toverwoorden. De ‘show’ die Jerry gaf over Office2010 was flitsend, maar de link met het onderwijs verloor hij jammer genoeg. Het toepassen van Office2010 in het onderwijs wordt dan ook overgelaten aan de wensen van de betreffende onderwijsinstelling. Aansluitend op deze presentatie gingen we gezamenlijk lunchen in de Microsoft Food Corner, waar allerlei wereldgerechten te verkrijgen zijn en waar alle medewerkers tussen de middag te vinden zijn. Wat een drukte!

Toen iedereen de uitgebreide lunch achter de kiezen had namen we snel de shuttle terug naar het EBC waar we de laatste presentatie van de studiereis kregen van Jason Carlson (General Manager) over Microsoft Education Labs. In deze Labs worden prototypes ontwikkeld van ideeën die ontstaan zijn in de praktijk of uit onderzoek naar voren komen. Een mooi voorbeeld was het Math Worksheet: een applicatie die wiskundewerkbladen (en antwoordbladen) maakt door aan de hand van één voorbeeld verschillende wiskundige problemen te genereren. Zo kan de leerling het wiskundig probleem oefenen en hoeft de docent niet zelf op zoek te gaan naar voorbeelden of zelf voorbeelden uit te schrijven. Een ander aansprekend voorbeeld was de applicatie Flashcards, waarbij een leerling met flashcards (met tekst, plaatjes of geluid) kan oefenen. De inhoud van de Flashcards kan door de docent worden gewijzigd al naar gelang datgene wat er geleerd moet worden. Er is een database met flashcards en deze is groeiende. Daarnaast is de applicatie intelligent, omdat het onthoudt welke flashcards de gebruiker al goed heeft: “Flashcards provides a unique experience for each learner.  We keep track of how long it's been since you've seen each card, and whether or not you knew it.  Then we use our memory optimization algorithm to determine which card to show you next.  You'll see the cards in a different order than your friend, since the order is optimized for you.  And it's all stored on the server, so if you start studying from another computer, you'll pick up where you left off.” 

De derde dag eindigde met een groepsopdracht waarbij we met een groepje van zeven personen een aantal principes moesten opschrijven: wat is ons doel? Hoe krijgen we mensen met ons mee? En hoe gaan we het organiseren? In onze groep ontstond een stevige discussie wat het betekent als je het kind centraal stelt in de school. Hoe kijk je dan nog tegen leerkrachten aan? Het was lastig om tot een consensus te komen, omdat de groepsgenoten uit hele andere organisaties kwamen, met hele andere achtergronden en belangen. In de terugkoppeling naar de grote groep hebben we benadrukt dat het triggeren van medewerkers om mee te gaan in de ontwikkeling een hele belangrijke is.

Vierde dag
De vierde en laatste dag bestond uit een bezoek aan Interlake High School. We werden hartelijk ontvangen en kregen eerst een presentatie over Interlake en het gebruik van ICT op de school. Deze High School blijkt vooral in te zetten op haar personeel. De docenten krijgen een aantal cursussen per jaar die zich veelal richten op ICT vaardigheid. Omdat de school één van de weinige scholen in de V.S. is die een Internationaal Baccalaureaat mogen aanbieden is de school zich bovendien bewust van het presenteren van haar prestaties. Het idee van learning analytics wordt hier duidelijk. Tijdens de presentatie vertelt de directeur dat ook Interlake High School gebruik maakt van levy’s. De school heeft mede hierdoor onlangs haar gebouw kunnen renoveren. Toen we na de presentatie werden rondgeleid werd dat zichtbaar: we stonden stijl achterover van het theater dat midden in de school ligt, compleet met orkestbak, allerlei instrumenten, prettige stoelen en fantastische belichting. Wat een luxe!

In de bus terug van Interlake naar het hotel kregen we te horen dat er een last minute change was in de plannen. We zouden de middag vrij zijn, maar we besloten om de kans om Dennis Harper te horen vertellen niet aan ons voorbij te laten gaan. Na een heerlijke lunch in het hotel kwam Dennis ons vertellen over zijn initiatieven genaamd TechYes en GenYes. Dennis zet zich in om leerlingen aan het roer te krijgen als het gaat over ICT en het onderwijs. TechYes is het ontwikkelde certificaat voor ‘Student Technology Literacy’. GenYes is een programma waarbij leerlingen docenten helpen om technologie toe te passen in het klaslokaal, zodat integratie van technologie effectief en schoolbreed plaatsvindt. Als klap op de vuurpijl had Dennis een spreker meegenomen die op één van de beroemde TED conferenties heeft gesproken: Adora Svitak (nu 12 jaar oud). We hingen allemaal aan Adora’s lippen en de kern van haar verhaal geeft stof tot nadenken: wat kunnen volwassenen leren van kinderen?

Deze vier dagen Redmond en omgeving hebben mij ontzettend veel input gegeven. De noodzaak van innovatie in het onderwijs is herbevestigd, de scheve verhouding tussen formeel en informeel leren staat weer op het netvlies en het toepassen van learning analytics - in combinatie met de mogelijkheden die dit schept voor personalized learning - heeft mijn ogen geopend wat betreft BI in het onderwijs. Ook is het goed om te zien dat de V.S. wat betreft innovatie in het onderwijs niet voorloopt. We kampen met dezelfde problematiek. De Amerikaanse cultuur van prestatie en presentatie maakt dat Amerikanen technologie anders, en misschien wel eerder, inzetten, maar in Nederland is het besef dat het anders moet ook groeiende. De geweldige voorbeelden uit de video over Productivity Future Vision, de Home Tour en het Envisioning Lab geven handvatten om te anticiperen op wat onze toekomst zou kunnen zijn. Moderne technologie schept mogelijkheden die leerprocessen op ongekende wijze kunnen faciliteren. Wat houdt ons nog tegen?